Phác thảo Chiến lược Quốc gia chung sống an toàn với lũ lụt tại Huế

Triết lý nền tảng: Chuyển từ tư duy “chống lũ” sang “sống chung với lũ một cách thông minh và an toàn”. Coi nước lũ là một phần của hệ sinh thái và văn hóa Huế, cần được quản lý chứ không thể triệt tiêu.
[Kiến trúc sư – Quy hoạch gia Hồ Viết Vinh]

Bốn Trụ Cột Chiến Lược chính:

1. Trụ cột quy hoạch và hạ tầng thông minh

Mục tiêu: Kiến tạo một không gian sống có khả năng “co giãn” cùng với lũ.

• Phân vùng rủi ro lũ chi tiết:
  • Lập bản đồ ngập lụt chi tiết đến từng con phố, khu dân cư, dựa trên các kịch bản lũ khác nhau (10 năm, 20 năm, 50 năm, 100 năm).
  • Cấm xây dựng các công trình thiết yếu (bệnh viện, trường học, trung tâm cứu hộ) và khu dân cư mật độ cao trong vùng lũ trũng, sâu.
  • Quy hoạch các “vùng đệm”, “không gian xanh thấm nước” dọc theo sông Hương và các phụ lưu để nước lũ có chỗ tràn vào mà không gây hại cho đô thị.
• Phát triển hạ tầng “thuận thiên”:
  • Xây dựng “Thành phố bọt biển”: Thay thế bê tông hóa bằng các bề mặt thấm nước (vỉa hè thấm nước, công viên có hồ điều tiết). Khuyến khích các mái nhà xanh, hệ thống thu gom nước mưa.
  • Thiết kế kiến trúc thích ứng: Quy chuẩn xây dựng mới bắt buộc các công trình trong vùng ngập phải có tầng trệt “nổi” hoặc không gian kiên cố để chứa đồ, nâng cao nền nhà, sử dụng vật liệu chịu nước.
• Hạ tầng giao thông linh hoạt:
  • Phát triển hệ thống giao thông thủy nội đô (thuyền, phà) như một phương tiện chính thức trong mùa lũ.
  • Thiết kế các tuyến đường tránh lũ và cầu vượt lũ.

2. Trụ cột hệ thống cảnh báo sớm và ứng phó hiệu quả

Mục tiêu: Biến mọi người dân thành một “cảm biến” và một “chiến sĩ” cứu hộ tiềm năng.

• Hiện đại hóa công nghệ dự báo:
  • Lắp đặt mạng lưới trạm đo mưa, mực nước tự động theo thời gian thực.
  • Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu và đưa ra dự báo chính xác hơn về thời điểm, quy mô và phạm vi ngập lụt.
• Truyền thông cảnh báo đa kênh, dễ hiểu:
  • Cảnh báo không chỉ nói “mưa bao nhiêu mm” mà phải mô tả cụ thể: “Đường Nguyễn Huệ sẽ ngập sâu 0.5m trong 3 giờ tới”, “Khu vực Gia Hội cần sơ tán trước 18h”.
  • Sử dụng SMS, ứng dụng di động, loa phát thanh, và mạng xã hội.
• Chuẩn bị ứng phó cộng đồng:
  • Thành lập và huấn luyện Đội phản ứng nhanh cấp phường/xã. Mỗi khu phố đều có lực lượng tại chỗ.
  • Xây dựng “Bản đồ an toàn cộng đồng”: Đánh dấu các điểm sơ tán an toàn, điểm có đất cao, lộ trình di chuyển an toàn trong mùa lũ.
  • Trang bị kỹ năng sống sót: Tổ chức các khóa huấn luyện cho người dân về cách di chuyển trong nước lũ, sơ cấp cứu, và sử dụng áo phao.

3. Trụ cột phát triển kinh tế – xã hội bền vững

Mục tiêu: Giảm thiểu thiệt hại kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội trong mùa lũ.

• Bảo hiểm rủi ro thiên tai:
  • Nhà nước và các doanh nghiệp cùng phát triển các gói bảo hiểm lũ lụt phổ cập và có hỗ trợ cho nhà cửa, phương tiện và tài sản của người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ.
  • Biến gánh nặng cứu trợ sau lũ thành một cơ chế chia sẻ rủi ro chủ động từ trước.
• Chuyển đổi mô hình sinh kế:
  • Khuyến khích các mô hình kinh doanh, nông nghiệp có thể thích ứng hoặc tận dụng mùa lũ (du lịch sinh thái mùa nước nổi, nuôi trồng thủy sản theo mùa vụ).
  • Hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch kinh doanh mùa lũ: chủ động dự trữ hàng hóa, nâng cao kho bãi, chuyển đổi hình thức kinh doanh trực tuyến tạm thời.

4. Trụ cột nâng cao nhận thức và văn hoá ứng phó

Mục tiêu: Hình thành “GEN sống chung với lũ” trong mỗi người dân và trong cộng đồng.

• Tích hợp giáo dục vào nhà trường:
  • Đưa kiến thức về lũ lụt, kỹ năng ứng phó và ý thức “thuận thiên” vào chương trình giảng dạy chính khóa từ cấp tiểu học tại Huế.
  • Tổ chức diễn tập phòng chống lũ lụt định kỳ trong trường học.
• Xây dựng văn hóa “Thuận Thiên”:
  • Tuyên truyền để người dân hiểu rõ “Sống ở Huế là phải biết bơi, biết dự trữ lương thực, và có kế hoạch di chuyển khi có lũ”.
  • Vận động người dân không xả rác ra sông ngòi để tránh tắc nghẽn dòng chảy.

Cơ chế thực thi và giám sát

• Thành lập Ban Chỉ đạo Quốc gia về Thích ứng với Lũ lụt tại Miền Trung, do một Phó Thủ tướng đứng đầu, với sự tham gia của các Bộ, ngành và chính quyền Thành phố Huế.
• Ưu tiên ngân sách trung hạn và dài hạn cho chiến lược này, kết hợp với kêu gọi vốn ODA và đầu tư tư nhân vào các dự án hạ tầng thích ứng.
• Xây dựng cơ chế giám sát và đánh giá độc lập, công khai minh bạch tiến độ và hiệu quả của các dự án.

Kết luận: Chiến lược này không phải là một giấc mơ viển vông, mà là một lộ trình cần thiết để biến Huế từ một “nạn nhân” của lũ lụt trở thành một hình mẫu về “Thành phố Phục hồi” (Resilient City) – nơi con người và thiên nhiên cùng nhau tồn tại và phát triển bền vững.

“This is a project to preserve and develop the Mang Thit traditional brick and masonry heritage area, combining production space and water landscape. This area is planned into a contemporary product with different functional layers: preserving ceramic tile craft villages, expanding living space along the river and recreating the unique river landscape of the South. The multi-level dike approach helps maintain riverside living space, supports ceramic production and also develops eco-tourism, turning the area into a cultural and experiential destination for visitors.”

HVV Architect & Partners

Client:
Board of Civil and Industrial Construction Project Management – Vinh Long province People’ s Committee
Location:
Mang Thit dictrist, Vinh Long province, Vietnam
Size:
3.060 hectares
Services:
Masterplan
Status:
Approved on 2024
Team:
HVV Architect & Partners –  Urban Planning Institute

Intro
Mang Thit District, Vinh Long Province, is one of the few remaining localities in Vietnam that preserves a unique and extensive architectural complex alongside a traditional craft. This architectural ensemble comprises nearly 1,000 domed kilns, spanning over 3,060 hectares along the banks of the Thay Cai, Hoa My, Cai Nhum canals, forming a southern arc that extends to the Nhon Phu and Hoa Tinh canals within the district. This is truly a valuable treasure, shaped by over a century of cultural and technological exchange between Khmer, Kinh, and Hoa people, resulting in a distinctive architectural heritage and traditional craft. However, this treasure has not been fully recognized or appreciated.
Over the past decade, more than 1,000 kilns have been demolished, and the remaining kilns are deteriorating and face the imminent threat of complete destruction. Given this alarming situation, it is imperative and urgent to conduct research and develop solutions to preserve and promote this architectural complex and traditional craft.

Learning from the Past and Looking to the Future

Over 100 years of formation and development, the structure of the craft village ecological system have established with 6 main space, including: surface water, brickyard system, yards, storage, fruite garden and house, fields.

The system of canals and land has formed a distinctive, easily recognizable landscape. Rivers and canals flowing from Co Chien River along Thay Cai canal, going deep into agricultural areas, have determined the main landscape axes; Residents live along the canals, inside are fruit and vegetable gardens, and deeper are fields and aquaculture areas. The ecosystem associated with the brick kiln area has created a closed process in the production of Mang Thit red ceramic. This is a characteristic and value that needs to be preserved and promoted.

Adaptive conservation in continued development

Adaptive conservation in continued development – preserving the existence of production space heritage, symbiotic ecological space, and Southern garden development cultural heritage; These valuable materials and spiritual values ​​have been perfected during the development process, providing a contemporary breath and improving the quality of each space, gradually improving the quality of life of local people, so that their politics will gradually transform, reviving the soul of the place.
The heritage of Mang Thit – known as The Red Kingdom will be an interesting destination in Mekong Delta and should not be missed in your lifetime.

Zonning plan

No.1. Mixed-Use Development (Services – Tourism – Rural Residential): Approximately 347.91 hectares, with primary functions including residential development, mixed-use development (tourism services – rural residential), mixed-use development (services – urban residential), public services, public utility green spaces, specialized green spaces, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.2. Mixed-Use Development (Services – Urban Residential) along Co Chien River: Approximately 250.05 hectares, with primary functions including residential development, mixed-use development (services – urban residential), public services, public utility green spaces, specialized green spaces, heritage and religious sites, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.3.  My An – Hoa My Residential Area: Approximately 415.50 hectares, with primary functions including residential development, mixed-use development (services – urban residential), public services, public utility green spaces, specialized green spaces, heritage and religious sites, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.4. Cai Nhum Eco-Residential Area: Approximately 150.31 hectares, with primary functions including residential development, public services, public utility green spaces, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.5. My Phuoc Eco-Resort: Approximately 106.43 hectares, with primary functions including residential development, public services, public utility green spaces, tourism development, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.6.  My Phuoc Eco-Residential Area: Approximately 253.76 hectares, with primary functions including residential development, public services, public utility green spaces, specialized green spaces, heritage and religious sites, offices, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.7. Nhon Phu Eco-Residential Area: Approximately 309.78 hectares, with primary functions including residential development, public services, public utility green spaces, heritage and religious sites, offices, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.8. Hoa Tinh Eco-Resort: Approximately 198.23 hectares, with primary functions including residential development, mixed-use development (services – urban residential), public services, public utility green spaces, heritage and religious sites, offices, transportation, agricultural areas, and other functions.

No.9. High-Tech Agriculture Area: Approximately 1,028.03 hectares, with primary functions including residential development, public utility green spaces, tourism development, other technical infrastructure, transportation, agricultural areas, and other functions.

Master plan

The plan identifies 3 main development axes including:

• Mang Thit brick and ceramic kiln space at the center combined with service corridor along Co Chien river, agricultural experience corridor – traditional garden village along Cai Nhum river, high-end resort tourism corridor in the South;
• Mixed service axis – contemporary residential area in the Southern region of the West;
• The Eastern resort tourism axis will create motivation for development of the entire region.

The resort spaces around heritage area (My Phuoc eco resort, My Phuoc Eco-Residential area, Nhon Phu Eco-Residential Area, Hoa Tinh Eco-Resort) offer a variety of ecological, cultural and agricultural production experiences, taking the ceramic brick kiln area as inspiration for creativity.

With 5 gateways – 5 landscape architectural spaces typical of the Southern rivers and the ceramic brick kiln area, it will be an unforgettable, impressive identification point when visitors approach the ceramic brick kiln area by both Water transport and road transport.

Conclusion

This is a project to preserve and develop the Mang Thit traditional brick and masonry heritage area, combining production space and water landscape. This area is planned into a contemporary product with different functional layers: preserving ceramic tile craft villages, expanding living space along the river and recreating the unique river landscape of the South. The multi-level dike and heritage landscape approach helps maintain riverside living space, supports ceramic production and also develops eco-tourism, turning the area into a cultural and experiential destination for visitors.

A symphony of earth and water that whispers of hidden desires. This enchanting scene blurs the line between reality and illusion, inviting the viewer into a realm of sublime beauty. The interplay of light and shadow evokes a sense of eternal mystery, reflecting the poet’s fascination with the ephemeral and the divine. It is a mesmerizing vision of a garden stripped bare, revealing the seductive essence of nature’s true form.

Êm đềm tựa giọt sương tinh khiết gieo mầm an lành.
Can trường cắm cội rễ sâu bền trước bão lũ.
Hoa trôi nở hương thơm giữa dòng nổi sóng, bờ cỏ lặng lẽ tựa mặt hồ thu.
Hương Giang trở thành ngọn đuốc chánh niệm – vừa tỏa sáng tự thân, vừa soi đường dẫn lối.

AI ngày càng trở thành trí tuệ siêu việt và con người ngày càng phụ thuộc vào máy móc. Khủng hoảng hiện sinh đang đẩy chúng ta vào chân tường với những câu hỏi day dứt về tính nhân văn trong cuộc sống. Là một kiến trúc sư, Tôi đang đối diện với chính bản thể của mình để trả lời cho câu hỏi cốt lõi:

Liệu kiến trúc có còn khả năng dẫn dắt con người chạm vào bản thể tự nhiên, nguyên sơ của họ – thay vì chỉ chạm vào những bản sao hoàn hảo nhưng vô hồn của công nghệ?

Để trả lời, Tôi phải trầm mình vào thực thể cuộc sống, để thân xác sống động của mình hòa quyện vào thế giới hiện tượng – nơi ánh nắng, gió thoảng, mùi đất ẩm, sự mát lạnh của đá và tiếng lá xào xạc không còn là đối tượng quan sát từ xa, mà trở thành sự giao thoa (chiasm) đảo ngược: tôi chạm vào thế giới, và thế giới chạm lại vào tôi. Chỉ khi đôi tay không chỉ lướt trên bàn phím mà còn thực sự xúc chạm trực tiếp với ánh mặt trời, với vỏ cây thô ráp, với hơi thở của không gian, thì bản năng nguyên thủy mới được đánh thức. Kiến trúc chân chính không phải là hình khối trừu tượng hay mô phỏng kỹ thuật số; nó là nghệ thuật của sự hiện diện vật lý (embodiment), nơi thân xác con người trở thành phương tiện để cảm nhận sự dịch chuyển. Trong sự hỗn độn ấy, con người không còn là chủ thể tách biệt quan sát thế giới như đối tượng, mà là một phần của sự sống – nơi cảm nhận và cái được cảm nhận đan xen, không thể phân định. Chính sự gắn kết giác quan đa chiều này – haptic (xúc giác), olfactory (khứu giác), auditory (thính giác), cùng với thị giác – mới giúp chúng ta lấy lại sự cân bằng giữa thế giới ảo và thế giới thực, giữa bàn phím lạnh lẽo và hơi ấm của thiên nhiên.

KTS. Hồ Viết Vinh. 260112

The waterscape of the living complex in the Mekong Delta beautifully embodies the harmony between architecture and nature. Drawing inspiration from the region’s rich waterway traditions, the design integrates fluid forms and organic materials that reflect the surrounding landscapes. The layout, with its interconnected waterways and lush greenery, fosters a sense of tranquility and connection to the environment. Each villa, positioned to maximize views of the water, invites natural light and breezes, enhancing the sensory experience. This approach not only celebrates local culture but also promotes sustainable living, making the project a poignant example of emotional architecture in contemporary design.