Tôi không nhớ chính xác lần đầu tiên mình xem Rêu không phải là rêu mà là nhân chứng của thời gian và nơi chốn tự bao giờ? Có lẽ đó là một buổi sáng sớm khi sương còn đọng trên những phiến đá bên bờ suối. Hoặc có thể là một buổi chiều mưa, khi những mảng rêu xanh mướt trải dài trên tường gạch cũ, như những vết tích của một thời đại đã ngủ quên.
Dù là lúc nào, Rêu vẫn luôn ở đó, lặng lẽ, trầm mặc, bám rễ vào thời gian theo cách riêng của nó.

Rêu không phải là cỏ cây, cũng không hoàn toàn là rong rêu trôi dạt theo dòng nước. Nó là một thực thể kỳ lạ, vừa nguyên sơ, vừa vĩnh cửu. Rêu không có rễ, nhưng lại bám chặt vào đá. Không có thân cành, nhưng lan rộng như một tấm thảm. Không có tiếng nói, nhưng lại kể những câu chuyện cổ xưa hơn bất cứ cuốn sách nào từng được viết ra.
Thế giới của Rêu là một vùng giao thoa giữa cái hữu hình và cái vô hình. Nếu nhìn từ xa, Rêu chỉ là một lớp xanh nhạt, một mảng màu lặng lẽ trên nền đá xám. Nhưng nếu cúi xuống thật gần, ta sẽ thấy một hệ sinh thái thu nhỏ, nơi những sợi tơ mềm mại vươn lên, đón lấy ánh sáng đầu ngày. Rêu không chỉ sống trong không gian – nó còn bám vào ký ức, len lỏi vào những vết nứt của thời gian.
Tôi gọi Rêu mang một diễn trình với tên gọi “biên niên sử”: một cuốn sách không cần giấy mực, nhưng lưu giữ được những gì đã qua. Một hạt rêu nhỏ bé có thể mang theo nó câu chuyện của hàng trăm năm. Nó lớn lên trên bề mặt những công trình cổ, trên đá núi, trên mái ngói, trên những phiến đường rêu phong của một thành phố cũ. Nó ghi lại dấu vết của từng cơn mưa, từng đợt nắng, từng trận gió mùa.
Và như thế, Rêu bước vào cuộc đời tôi như một chứng nhân lặng lẽ nhưng không thể nào lơ đãng. Cùng với Thời gian, Rêu tồn tại trong một vũ điệu chậm rãi, không màng đến sự hối hả của thế gian. Tôi trở thành người chứng kiến: không, đúng hơn là kẻ lang thang giữa những lớp ký ức thời gian mà Rêu lưu giữ, cố gắng hiểu những gì mà nó muốn nói.
Nhưng liệu Biên niên sử Rêu có thực sự là một câu chuyện thú vị? Hay chỉ là tôi đang cố gắng tìm kiếm ý nghĩa trong một thứ vốn dĩ vô ngôn?

Kiến trúc sư Hồ Viết Vinh, Huế 2025

The “Dance of light” stirring a feeling of motion and vitality. This interplay between brilliance and obscurity crafts an enigmatic allure, coaxing the observer to explore the depths of light.

Ho Viet Vinh

(Vinhho, Acrylic on canvas, 130x97cm, Maison de Corail.2024)

Bước đi trên thửa ruộng, một bên đang chín vàng và một bên tuổi mười sáu, lòng như bước vào một ngã rẽ thời gian. Vựa lúa đồng bằng không ngủ để mang thóc gạo đến các hải cảng, để chuyển đến nơi cần đến. Vậy mà nó không một khoảng lặng nghỉ ngơi giữa các mùa vụ để hồi sinh. Ngày xưa, người dân cho đất nghỉ sau các mùa vụ canh tác; thế mà giờ đây nó phải đầu tắt mặt tối, phải gồng gánh sức nặng của mưu sinh. Một khi không được nghỉ ngơi vào mùa nước tràn đồng thì đất sẽ suy kiệt do không ngậm được phù sa, cái thưở mùa nước nổi cả đồng bằng như vào một ngày hội lớn: sự tất bật tạm lắng lại để tiếng cười và tiếng thở của đất được rền vang và hồi phục. Giờ đây, đến mùa nước nổi, cánh đồng vẫn vậy, nước không tràn qua đê bao bảo vệ mùa vụ. Dòng phù sa được ví như dòng sữa mẹ nuôi dưỡng vùng Châu thổ thì giờ đây đã cuộn cuộn chảy ra biển tạo thành các cù lao, ụ nổi ngăn đường ra biển lớn.

Ruộng thức là trăn trở và tâm sự của một vùng châu thổ trù phú đất ngậm phù sa một thời.

KTS. Hồ Viết Vinh